Η λεγόμενη «ανδρόσφαιρα» (manosphere) αποτελεί πλέον μια επικερδή ψηφιακή βιομηχανία, η οποία μετατρέπει την ανδρική ανασφάλεια, την οργή και τον μισογυνισμό σε οικονομικό όφελος. Σε άρθρο που δημοσιεύθηκε στο ιατρικό περιοδικό The Lancet, οι καθηγητές Sarah J. Hawkes και Kent Buse προειδοποιούν ότι οι επιπτώσεις αυτού του φαινομένου ξεπερνούν τα όρια του διαδικτύου και συνιστούν πλέον ζήτημα δημόσιας υγείας, απαιτώντας αντιμετώπιση ανάλογη με εκείνη άλλων εμπορικών κινδύνων, όπως το κάπνισμα.
Η φύση της «ανδρόσφαιρας» και το επιχειρηματικό μοντέλο
Οι συγγραφείς περιγράφουν τη manosphere ως ένα ετερογενές δίκτυο διαδικτυακών κοινοτήτων που συνδέονται με αντιλήψεις περί αρρενωπότητας, μισογυνισμού και ανδρικής θυματοποίησης. Στο συγκεκριμένο περιβάλλον έχουν αποκτήσει προβολή προσωπικότητες όπως ο Andrew Tate, ενώ την κουλτούρα της υπεραρρενωπότητας προωθούν και influencers όπως ο Clavicular. Κοινό χαρακτηριστικό πολλών από αυτές τις κοινότητες είναι η απόδοση των προβλημάτων των ανδρών στον φεμινισμό, παραγνωρίζοντας παράγοντες όπως η οικονομική ανασφάλεια και οι κοινωνικές ανισότητες.
Ο Kent Buse, καθηγητής πολιτικής υγείας στο Monash University Malaysia, τονίζει ότι δεν πρόκειται για περιθωριακό φαινόμενο, αλλά για ένα ολοκληρωμένο επιχειρηματικό μοντέλο. Η οικονομική επιτυχία αυτού του οικοσυστήματος βασίζεται στην εμπορευματοποίηση της ανδρικής ταυτότητας μέσω περιεχομένου επί πληρωμή, επενδυτικών προτάσεων και προώθησης μη ελεγχόμενων συμπληρωμάτων ή ορμονικών προϊόντων. Οι αλγόριθμοι των μέσων κοινωνικής δικτύωσης ενισχύουν τη δυσαρέσκεια, καθώς το σύστημα ανταμείβει το πιο ακραίο περιεχόμενο, το οποίο αποφέρει τα μεγαλύτερα οικονομικά οφέλη.
Κίνδυνοι για τη δημόσια υγεία
Η εξάπλωση αυτών των αντιλήψεων συνδέεται με σοβαρούς κινδύνους για την ψυχική υγεία των νέων, προβλήματα αυτοεικόνας και την κανονικοποίηση της εχθρικής συμπεριφοράς απέναντι στις γυναίκες. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι το φαινόμενο αποθαρρύνει την αναζήτηση ψυχολογικής υποστήριξης και επηρεάζει αρνητικά άτομα διαφορετικών ταυτοτήτων φύλου. Η Sarah Hawkes, καθηγήτρια στο University College London, υπογραμμίζει ότι η μοναξιά, ο κοινωνικός αποκλεισμός και η αβεβαιότητα για το επαγγελματικό μέλλον καθιστούν τους νέους άνδρες ευάλωτους, καθώς αυτές οι κοινότητες προσφέρουν μια ψευδαίσθηση ταυτότητας και συμμετοχής.
Προτεινόμενες παρεμβάσεις
Οι συγγραφείς του άρθρου απορρίπτουν την ιδέα ότι η αντιμετώπιση του διαδικτυακού μισογυνισμού μπορεί να περιοριστεί στη διαγραφή αναρτήσεων. Αντίθετα, προτείνουν έξι βασικές προτεραιότητες για την αντιμετώπιση του προβλήματος:
- Αντιμετώπιση των κοινωνικών και οικονομικών συνθηκών μέσω της επανένταξης στην εκπαίδευση και της βελτίωσης των επαγγελματικών προοπτικών.
- Συντονισμένη συνεργασία μεταξύ υπηρεσιών υγείας, εκπαιδευτικών φορέων και κοινωνικών δομών.
- Προώθηση υγιών προτύπων αρρενωπότητας χωρίς την απόδοση εγγενώς προβληματικών χαρακτηριστικών στους άνδρες.
- Αυστηρότερη εποπτεία των ψηφιακών πλατφορμών, με έμφαση στους μηχανισμούς προώθησης περιεχομένου και στα οικονομικά κίνητρα.
- Συστηματική παρακολούθηση του ψηφιακού περιβάλλοντος και αξιολόγηση των παρεμβάσεων.
- Αντιμετώπιση των βαθύτερων κοινωνικών προκαταλήψεων που συντηρούν τον μισογυνισμό και την αντίθεση στην ισότητα των φύλων.
Η κεντρική θέση των επιστημόνων είναι ότι η ρύθμιση πρέπει να επικεντρώνεται στις πλατφόρμες και τις εμπορικές δομές. Όπως αναφέρει η Sarah Hawkes, μια πολιτική που απομακρύνει το επιβλαβές περιεχόμενο χωρίς να προσφέρει αξιόπιστες εναλλακτικές για τις ανάγκες των νέων είναι καταδικασμένη να αποτύχει.
