Σημαντικούς περιορισμούς στη διαδικασία των πλειστηριασμών κύριας κατοικίας για χρέη προς το Δημόσιο θέτει το Συμβούλιο της Επικρατείας, με την απόφαση 1404/2026 του ΣΤ΄ Τμήματος. Το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο κρίνει ότι η κατάσχεση της οικογενειακής στέγης δεν μπορεί να αποτελεί την πρώτη επιλογή, εφόσον υφίστανται άλλα περιουσιακά στοιχεία του οφειλέτη που θα μπορούσαν να καλύψουν τις οφειλές.
Η απόφαση του ΣτΕ για την προστασία της κατοικίας
Σύμφωνα με το σκεπτικό του Δικαστηρίου, η κατοικία αποτελεί ουσιώδες στοιχείο για την αξιοπρέπεια, την ασφάλεια και την ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικής και οικογενειακής ζωής, γεγονός που επιβάλλει ιδιαίτερη κρατική μέριμνα. Με βάση το άρθρο 25 παρ. 1 του Συντάγματος, τα κρατικά όργανα οφείλουν να διασφαλίζουν την προστασία των θεμελιωδών αυτών δικαιωμάτων.
Το ΣτΕ υπογραμμίζει ότι, βάσει της αρχής της αναλογικότητας, η κατάσχεση της κατοικίας πρέπει να αποτελεί έσχατο μέτρο. Πριν από την επιλογή της, είναι απαραίτητο να αποδεικνύεται ότι έχει εξαντληθεί κάθε δυνατότητα ικανοποίησης της απαίτησης του Δημοσίου μέσω ηπιότερων μέτρων. Η απόφαση αφορά οφειλές προς το Δημόσιο, τις Δ.Ο.Υ., τους ΟΤΑ, τα ασφαλιστικά ταμεία και τα Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου, οι οποίες εισπράττονται σύμφωνα με τον Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων (ΚΕΔΕ).
Η δικαστική διαμάχη για τη μεζονέτα στο Μοσχάτο
Η απόφαση εκδόθηκε στο πλαίσιο υπόθεσης που αφορούσε μεζονέτα 162 τ.μ. στο Μοσχάτο, η οποία είχε ενταχθεί σε πρόγραμμα αναγκαστικού πλειστηριασμού από τον προϊστάμενο της Δ.Ο.Υ. Φ.Α.Ε. Πειραιά, λόγω ληξιπρόθεσμων χρεών ανώνυμης βιομηχανικής εταιρείας. Το ακίνητο ανήκε εξ ημισείας στον διευθύνοντα σύμβουλο της εταιρείας και τη σύζυγό του.
Ο οφειλέτης προσέφυγε στο Διοικητικό Πρωτοδικείο Αθηνών, το οποίο ακύρωσε το πρόγραμμα πλειστηριασμού κρίνοντας ότι η απόφαση αντέκειτο στις αρχές της χρηστής διοίκησης και της αναλογικότητας, δεδομένου ότι ο ιδιοκτήτης διέθετε και άλλη ακίνητη περιουσία σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας. Το Δημόσιο άσκησε έφεση, την οποία το Διοικητικό Εφετείο Αθηνών απέρριψε, υποστηρίζοντας ότι η κατάσχεση της κύριας κατοικίας δεν αποτελούσε το πλέον πρόσφορο και αναγκαίο μέτρο.
Τι αλλάζει για τους οφειλέτες
Πέραν της ουσίας της απόφασης, το ΣτΕ αποσαφηνίζει τη διαδικασία που ακολουθούν οι οφειλέτες για να αμφισβητήσουν παρόμοιες ενέργειες. Κρίθηκε ότι ο οφειλέτης έχει το δικαίωμα να προβάλλει την πλημμέλεια της μη εξέτασης άλλων περιουσιακών στοιχείων με ανακοπή κατά του προγράμματος πλειστηριασμού. Το δικαίωμα αυτό ισχύει ακόμη και αν ο οφειλέτης δεν είχε προβάλει το συγκεκριμένο επιχείρημα κατά το αρχικό στάδιο της έκδοσης της κατασχετήριας έκθεσης, ανατρέποντας την έως τώρα επικρατούσα πρακτική που περιόριζε τη δυνατότητα αυτή μόνο στο πρώτο στάδιο της διαδικασίας.
