Σε μια κίνηση που προκαλεί έντονο προβληματισμό για τη λειτουργία της νομοθετικής διαδικασίας, το υπουργείο Οικονομικών κατέθεσε προς επεξεργασία νομοσχέδιο το οποίο εκτείνεται σε 412 σελίδες και περιλαμβάνει συνολικά 376 άρθρα. Ο τεράστιος όγκος του κειμένου και ο μεγάλος αριθμός των διατάξεων που εισάγονται ταυτόχρονα, επαναφέρουν στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης το χρόνιο πρόβλημα της πολυνομίας και τις επιπτώσεις που αυτή έχει στην ποιότητα της νομοθέτησης.
Τα χαρακτηριστικά του νέου νομοθετήματος
Το νομοσχέδιο, λόγω της έκτασής του, καθιστά εξαιρετικά δυσχερή την ουσιαστική μελέτη και την κατανόηση των επιμέρους ρυθμίσεων από τους αρμόδιους φορείς, τους κοινωνικούς εταίρους και τους πολίτες που συμμετέχουν στη διαδικασία της δημόσιας διαβούλευσης. Με 376 άρθρα να περιλαμβάνονται σε ένα ενιαίο κείμενο, η πολυπλοκότητα των θεμάτων που επιχειρείται να ρυθμιστούν αυξάνεται, ενώ περιορίζεται ο χρόνος και η δυνατότητα για στοχευμένη κριτική πάνω σε κάθε επιμέρους διάταξη.
Η πρακτική της κατάθεσης «πολυνομοσχεδίων» τέτοιας κλίμακας έχει δεχθεί κατά το παρελθόν κριτική, καθώς θεωρείται ότι υπονομεύει την ουσιαστική διαβούλευση. Όταν ο όγκος των πληροφοριών που καλούνται να επεξεργαστούν οι ενδιαφερόμενοι είναι υπερβολικός, η διαδικασία κινδυνεύει να μετατραπεί σε τυπική, στερούμενη της απαιτούμενης εμβάθυνσης που απαιτεί η κατάρτιση κανόνων δικαίου με οικονομικό και δημοσιονομικό περιεχόμενο.
Η πρόκληση της διαβούλευσης
Το ζήτημα της ποιότητας της νομοθεσίας αποτελεί διαρκή πρόκληση για τις δημόσιες υπηρεσίες. Η ανάγκη για γρήγορες ρυθμίσεις συχνά οδηγεί στη συγκέντρωση πληθώρας διατάξεων σε ένα νομοσχέδιο, παρά το γεγονός ότι οι κανόνες καλής νομοθέτησης επιτάσσουν τη σαφήνεια, τη συντομία και την αποφυγή της άσκοπης πολυνομίας. Στην προκειμένη περίπτωση, οι 412 σελίδες αποτελούν μια καταγραφή της έκτασης που έχει λάβει η συγκεκριμένη νομοθετική πρωτοβουλία του υπουργείου Οικονομικών.
Για τους νομικούς, τους οικονομολόγους και τους εκπροσώπους των κλάδων που επηρεάζονται από τις αλλαγές, η ανάγνωση και η ανάλυση ενός κειμένου 376 άρθρων απαιτεί χρόνο που συχνά δεν είναι διαθέσιμος μέσα στα στενά χρονικά πλαίσια που θέτουν οι κοινοβουλευτικές διαδικασίες. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα πολλές ρυθμίσεις να περνούν χωρίς να έχουν υποστεί τον απαραίτητο έλεγχο από την κοινωνία των πολιτών ή τους άμεσα ενδιαφερόμενους φορείς.
Επιπτώσεις στην εφαρμογή των νόμων
Η πολυνομία δεν επηρεάζει μόνο τη φάση της προετοιμασίας και της διαβούλευσης, αλλά δημιουργεί προσκόμματα και κατά την εφαρμογή των νόμων. Η ύπαρξη εκατοντάδων άρθρων σε ένα νομοσχέδιο καθιστά την ερμηνεία τους πιο περίπλοκη, ενώ ενισχύει την αίσθηση νομικής ανασφάλειας, καθώς οι πολίτες και οι επιχειρήσεις καλούνται να προσαρμοστούν σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο και ογκώδες κανονιστικό πλαίσιο. Η εμπειρία έχει δείξει ότι όταν οι νόμοι είναι δυσνόητοι και εκτενείς, η αποτελεσματικότητά τους μειώνεται, ενώ η γραφειοκρατία που απαιτείται για την εφαρμογή τους αυξάνεται.
Η κατάθεση του συγκεκριμένου νομοσχεδίου αναμένεται να αποτελέσει αντικείμενο συζήτησης στη Βουλή, όπου θα εξεταστεί η σκοπιμότητα των επιμέρους διατάξεων και η συνολική λογική που διέπει την επιλογή της συγκεκριμένης νομοθετικής οδού. Μέχρι τότε, η συζήτηση παραμένει ανοιχτή για το αν η τακτική αυτή υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον ή αν, αντίθετα, δημιουργεί περισσότερα προβλήματα από όσα επιλύει, λόγω της δυσχέρειας που προκαλεί στον δημοκρατικό έλεγχο και τη διαφάνεια.
