Σημαντική ενίσχυση της ελληνικής παρουσίας στον κατάλογο των στρατηγικών έργων για τις κρίσιμες πρώτες ύλες της Ευρωπαϊκής Ένωσης φέρνει η απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να επιλέξει 46 νέα έργα σε 16 κράτη μέλη. Στον κατάλογο εντάσσονται συνολικά πέντε έργα ελληνικού ενδιαφέροντος, τα οποία στοχεύουν στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής παραγωγής και τη μείωση της εξάρτησης από μεμονωμένους προμηθευτές.
Τα έργα ελληνικού ενδιαφέροντος
Στην ελληνική συμμετοχή περιλαμβάνεται το έργο εξόρυξης χαλκού στις Σκουριές της Χαλκιδικής, το οποίο αναπτύσσει η «Ελληνικός Χρυσός», θυγατρική της Eldorado Gold. Επιπλέον, στον κατάλογο περιλαμβάνονται δύο έργα της ElvalHalcor που αφορούν την ανακύκλωση αλουμινίου και χαλκού, καθώς και δύο έργα της Metlen τα οποία σχετίζονται με τον βωξίτη και το γάλλιο.
Η επιλογή των έργων εντάσσεται στην εφαρμογή της Πράξης για τις Κρίσιμες Πρώτες Ύλες (CRMA), η οποία τέθηκε σε ισχύ τον Μάιο του 2024. Ο ευρωπαϊκός στόχος για το 2030 προβλέπει ότι η παραγωγική δυναμικότητα της ΕΕ πρέπει να καλύπτει τουλάχιστον το 10% της ετήσιας κατανάλωσης μέσω εξόρυξης, το 40% μέσω επεξεργασίας και το 25% μέσω ανακύκλωσης.
Διευκολύνσεις και αδειοδότηση
Η αναγνώριση των έργων ως στρατηγικών παρέχει συγκεκριμένα πλεονεκτήματα, όπως δυνατότητες ταχύτερης αδειοδότησης και διευκόλυνση της πρόσβασης σε χρηματοδότηση, μέσω των ενιαίων σημείων επαφής των κρατών μελών. Ωστόσο, η ένταξη στον κατάλογο δεν συνεπάγεται αυτόματη χορήγηση ευρωπαϊκών κονδυλίων.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τα 46 νέα έργα επιλέχθηκαν μεταξύ 102 αιτήσεων, με κριτήρια την ασφάλεια του εφοδιασμού, την τεχνική σκοπιμότητα, τα περιβαλλοντικά και κοινωνικά πρότυπα, καθώς και τα διασυνοριακά οφέλη. Με τις νέες αυτές εντάξεις, ο συνολικός αριθμός των στρατηγικών έργων στο πλαίσιο της CRMA ανέρχεται πλέον στα 106.
Η ευρωπαϊκή στρατηγική για τις πρώτες ύλες
Τα 46 έργα καλύπτουν 15 από τις 17 πρώτες ύλες στρατηγικής σημασίας που προσδιορίζει η ευρωπαϊκή νομοθεσία. Από το σύνολο των έργων, οκτώ αφορούν την εξόρυξη, 11 την επεξεργασία, 19 την ανακύκλωση, ενώ οκτώ συνδυάζουν διαφορετικά στάδια παραγωγής. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις πρώτες ύλες για την παραγωγή μπαταριών, όπως το λίθιο, το νικέλιο, το κοβάλτιο, το μαγγάνιο και ο γραφίτης, καθώς και σε υλικά για την αμυντική και αεροδιαστημική βιομηχανία, όπως το μαγνήσιο και το βολφράμιο.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι το σύνολο των έργων θα μπορούσε να καλύψει πλήρως τους ευρωπαϊκούς στόχους εξόρυξης για το λίθιο, το νικέλιο, τις σπάνιες γαίες, το μαγνήσιο και το βολφράμιο, ενώ προβλέπεται πλήρης κάλυψη και για τους στόχους ανακύκλωσης λιθίου, κοβαλτίου και σπανίων γαιών. Στο πλαίσιο του σχεδίου RESourceEU, έχει ήδη κινητοποιηθεί χρηματοδοτική στήριξη άνω των 2 δισ. ευρώ μέσω του Ταμείου Καινοτομίας, κρατικών ενισχύσεων και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, ενώ νέος κύκλος υποβολής αιτήσεων για στρατηγικά έργα αναμένεται να προκηρυχθεί έως το τέλος του 2026.
