Την υιοθέτηση νέων κανόνων και ισχυρότερων δικλίδων ασφαλείας για τη μελλοντική διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρότεινε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με στόχο τη διασφάλιση της λειτουργικής αποτελεσματικότητας και του κράτους δικαίου εντός της Ένωσης. Στο πλαίσιο της πρότασης με τίτλο «Προετοιμασία της ΕΕ για μια ευρύτερη Ένωση», η Επιτροπή κρίνει ότι η ΕΕ είναι θεσμικά ικανή να υποδεχθεί νέα κράτη-μέλη χωρίς να απαιτείται αλλαγή του υφιστάμενου θεσμικού πλαισίου, προκρίνοντας αντ’ αυτού προσαρμογές στον τρόπο λειτουργίας των θεσμών και των πολιτικών της.
Ενισχυμένες δικλίδες ασφαλείας και κράτος δικαίου
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει την επέκταση της διάρκειας των τομεακών δικλίδων ασφαλείας, οι οποίες αφορούν την οικονομία, την εσωτερική αγορά και τη δικαιοσύνη, έως και τα 15 έτη μετά την ένταξη, αντικαθιστώντας την τρέχουσα τριετή περίοδο. Παράλληλα, εισάγεται νέα θεσμική ρήτρα για περιπτώσεις σοβαρών παραβιάσεων των θεμελιωδών αξιών της ΕΕ, όπως η δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και η προστασία των μειονοτήτων. Σε τέτοιες περιπτώσεις, προβλέπεται η δυνατότητα αναστολής των δικαιωμάτων ψήφου του κράτους-μέλους στο Συμβούλιο, καθώς και ο περιορισμός της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης.
Η επίτροπος αρμόδια για τη Διεύρυνση, Μάρτα Κος, τόνισε την ανάγκη αποτροπής της οπισθοδρόμησης στο κράτος δικαίου, επισημαίνοντας ότι οι προτεινόμενες αλλαγές στοχεύουν στην αποφυγή φαινομένων που έχουν καταγραφεί κατά το παρελθόν. Στο πλαίσιο αυτό, για την περίπτωση της Ουκρανίας προτείνονται ειδικές ρυθμίσεις για την ενσωμάτωση του αγροτικού της τομέα, ώστε να περιοριστεί η πίεση στην ευρωπαϊκή αγορά και να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα της χρηματοδοτικής στήριξης.
Ταχύτερη λήψη αποφάσεων και δημοσιονομικός σχεδιασμός
Για την ενίσχυση της ευελιξίας στη λήψη αποφάσεων, η Επιτροπή προτείνει την ευρύτερη χρήση της ειδικής πλειοψηφίας αντί της ομοφωνίας σε τομείς όπως οι κυρώσεις, η φορολογική απάτη και η ενεργειακή πολιτική. Η ίδια διαδικασία προτείνεται να εφαρμόζεται και για το άνοιγμα των διαπραγματευτικών κεφαλαίων κατά την ενταξιακή πορεία των υποψήφιων χωρών. Επιπλέον, προωθείται η σταδιακή ενσωμάτωση των υποψηφίων σε επιλεγμένες πολιτικές, όπως η άμυνα, οι μεταφορές και η ενέργεια, πριν από την πλήρη ένταξη.
Αναφορικά με τον προϋπολογισμό, η Επιτροπή εκτιμά ότι η χρηματοδότηση των νέων κρατών-μελών είναι εφικτή παράλληλα με τη διατήρηση των υφιστάμενων προτεραιοτήτων. Η χρηματοδοτική στήριξη θα παρέχεται μέσω του προγράμματος Global Europe κατά την προενταξιακή περίοδο, ενώ μετά την προσχώρηση οι πόροι θα κατευθύνονται σε εθνικά και περιφερειακά σχέδια, με έμφαση στη συνοχή και τη γεωργία.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, χαρακτήρισε τη διεύρυνση «γεωπολιτική επιταγή», υπογραμμίζοντας ότι οι προτεινόμενες μεταρρυθμίσεις θέτουν τις βάσεις για μια ισχυρότερη και πιο ανθεκτική Ένωση. Το εν λόγω πακέτο προτάσεων αποτελεί πλέον τη βάση για τη στρατηγική συζήτηση που θα ακολουθήσει μεταξύ των κρατών-μελών.
