Ο διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας, Άντριου Μπέιλι, εξέφρασε έντονο προβληματισμό σχετικά με τα περιορισμένα περιθώρια των κυβερνήσεων να αντιδράσουν αποτελεσματικά σε μια ενδεχόμενη νέα οικονομική ύφεση. Σύμφωνα με τον κ. Μπέιλι, η τρέχουσα κατάσταση των δημόσιων οικονομικών διεθνώς χαρακτηρίζεται από μια εξάντληση της δημοσιονομικής «ισχύος πυρός», γεγονός που καθιστά τις οικονομίες πιο ευάλωτες απέναντι σε απρόβλεπτους κλυδωνισμούς.
Οι παράγοντες που περιορίζουν τη δημοσιονομική ευελιξία
Η ανάλυση του διοικητή της Τράπεζας της Αγγλίας εστιάζει σε τρεις βασικούς πυλώνες που υπονομεύουν τη δυνατότητα των κρατών να εφαρμόσουν επεκτατικές πολιτικές όταν οι συνθήκες το απαιτούν. Πρώτον, η παρατεταμένη ασθενής ανάπτυξη στις ανεπτυγμένες οικονομίες περιορίζει τα έσοδα των κρατικών προϋπολογισμών, καθιστώντας δυσκολότερη τη χρηματοδότηση έκτακτων μέτρων στήριξης.
Δεύτερον, το αυξανόμενο δημόσιο χρέος αποτελεί έναν κρίσιμο ανασταλτικό παράγοντα. Τα υψηλά επίπεδα δανεισμού που συσσωρεύτηκαν τα προηγούμενα έτη, σε συνδυασμό με το τρέχον περιβάλλον επιτοκίων, αυξάνουν το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους. Αυτή η πίεση αναγκάζει τις κυβερνήσεις να δίνουν προτεραιότητα στη δημοσιονομική πειθαρχία, μειώνοντας τον διαθέσιμο χώρο για παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να τονώσουν την οικονομική δραστηριότητα σε περιόδους κρίσης.
Τρίτον, ο κ. Μπέιλι αναφέρθηκε στη συχνότητα των διαδοχικών κλυδωνισμών που έχουν πλήξει την παγκόσμια οικονομία το τελευταίο διάστημα. Η διαδοχή αρνητικών γεγονότων έχει εξαντλήσει τα αποθέματα ασφαλείας που παραδοσιακά χρησιμοποιούσαν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής για να αποσβέσουν τις επιπτώσεις μιας ύφεσης.
Προκλήσεις για τη χάραξη οικονομικής πολιτικής
Η προειδοποίηση του διοικητή της Τράπεζας της Αγγλίας υπογραμμίζει το τέλος μιας εποχής όπου οι κυβερνήσεις μπορούσαν να βασίζονται σε σημαντικά δημοσιονομικά περιθώρια για την αντιμετώπιση οικονομικών δυσχερειών. Η κατάσταση αυτή μεταθέτει το βάρος των ευθυνών και περιπλέκει τον ρόλο των κεντρικών τραπεζών και των υπουργείων οικονομικών.
Η έλλειψη δημοσιονομικής ευελιξίας σημαίνει ότι, σε περίπτωση που η οικονομία εισέλθει σε τροχιά ύφεσης, τα κράτη δεν θα διαθέτουν την ίδια ευχέρεια που είχαν στο παρελθόν για να διοχετεύσουν πόρους στην αγορά μέσω φορολογικών ελαφρύνσεων ή αυξημένων δημοσίων δαπανών. Ο κ. Μπέιλι επισημαίνει εμμέσως ότι η τρέχουσα δομή των δημόσιων οικονομικών δεν επιτρέπει την άσκηση μιας παραδοσιακής αντικυκλικής πολιτικής, η οποία θα μπορούσε να μετριάσει τις συνέπειες μιας οικονομικής κάμψης.
Η τοποθέτηση αυτή προσθέτει μια νέα διάσταση στο διάλογο για τη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών, καθώς η ανάγκη για διατήρηση της πιστοληπτικής αξιοπιστίας των κρατών έρχεται σε σύγκρουση με την ανάγκη για προστασία της οικονομίας από εξωγενείς και ενδογενείς κινδύνους. Οι επισημάνσεις του διοικητή της Τράπεζας της Αγγλίας αναδεικνύουν την ανάγκη για προσεκτικότερη διαχείριση των διαθέσιμων πόρων, δεδομένου ότι η δυνατότητα αντίδρασης σε μελλοντικές προκλήσεις είναι πλέον αισθητά περιορισμένη.
