Σοβαρό έλλειμμα ενδιαφέροντος για τις τεχνικές εργασίες και τον κατασκευαστικό κλάδο καταγράφει έρευνα επαγγελματικών ενδιαφερόντων της Orientum, η οποία πραγματοποιήθηκε σε δείγμα 27.373 μαθητών Λυκείου κατά την περίοδο 2022-2024. Τα ευρήματα αναδεικνύουν μια σημαντική απόσταση μεταξύ των αναγκών της αγοράς εργασίας και των προτιμήσεων της νέας γενιάς, με τις τεχνικές εργασίες να κατατάσσονται στην 36η θέση των επιλογών, συγκεντρώνοντας μόλις 2,52% υψηλού ενδιαφέροντος.
Χαμηλή απήχηση στις παραγωγικές ειδικότητες
Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, η εικόνα είναι ανάλογη και σε άλλους κλάδους που σχετίζονται με την παραγωγή και τις υποδομές. Συγκεκριμένα, τα logistics βρίσκονται στην 33η θέση, οι κατασκευές στην 31η, ο τουρισμός και η φιλοξενία στην 30ή, ενώ η μηχανολογία καταλαμβάνει την 24η θέση. Στον αντίποδα, η επιχειρηματικότητα κυριαρχεί στις προτιμήσεις των μαθητών. Η τάση αυτή αποτυπώνει την απροθυμία των νέων να ενταχθούν σε εργοτάξια, τεχνικά γραφεία ή να απασχοληθούν σε τομείς όπως οι ενεργειακές ανακαινίσεις, παρά τις αυξημένες ανάγκες που παρουσιάζει η αγορά.
Το πρόβλημα της στελέχωσης και η πράσινη μετάβαση
Το ζήτημα της έλλειψης εργατικού δυναμικού στον κατασκευαστικό κλάδο υπερβαίνει τα ελληνικά σύνορα, αποτελώντας κεντρική πρόκληση για την ευρωπαϊκή οικονομία. Η γήρανση του εργατικού δυναμικού και οι ελλείψεις σε εξειδικευμένες δεξιότητες δημιουργούν κενά που αναμένεται να διογκωθούν τα επόμενα χρόνια. Έρευνα της Eurofound εκτιμά ότι έως το 2035 θα ανοίξουν περισσότερες από 7 εκατομμύρια θέσεις εργασίας, κυρίως λόγω της ανάγκης αντικατάστασης αποχωρούντων εργαζομένων και των απαιτήσεων της πράσινης μετάβασης.
Παρά την τεχνολογική πρόοδο που μπορεί να βελτιώσει τις συνθήκες εργασίας, τα στοιχεία δείχνουν ότι οι δυνατότητες των ψηφιακών τεχνολογιών δεν αξιοποιούνται πλήρως. Ενδεικτικά, το ποσοστό των εργαζομένων που σηκώνουν συχνά βαριά φορτία έχει μειωθεί από 48% το 2010 σε 33% το 2024, σύμφωνα με την έρευνα European Working Conditions Survey, υποδεικνύοντας μια σταδιακή μεταβολή στο περιβάλλον εργασίας.
Η σύνδεση με τη στεγαστική κρίση
Η έλλειψη τεχνικών αποτελεί μια λιγότερο ορατή, αλλά κρίσιμη παράμετρο της στεγαστικής κρίσης. Η αδυναμία παραγωγής νέων κατοικιών και η δυσκολία στην ενεργειακή αναβάθμιση του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος συνδέονται άμεσα με την έλλειψη καταρτισμένων συνεργείων και τεχνικών. Όπως επισημαίνεται, η υλοποίηση προγραμμάτων επιδότησης και η ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων απαιτούν εξειδικευμένο προσωπικό και σωστό σχεδιασμό, στοιχεία που συχνά λείπουν από την εξίσωση.
Προτάσεις για την αναστροφή της τάσης
Για την αντιμετώπιση του φαινομένου, αναδεικνύεται η ανάγκη για ριζική επανεξέταση των προσφερόμενων συνθηκών εργασίας στον κλάδο. Ζητήματα όπως το ασαφές ωράριο, η ασφάλεια, οι προοπτικές εξέλιξης και η αβεβαιότητα στις αμοιβές λειτουργούν αποτρεπτικά για τους νέους. Αντί για επικοινωνιακές καμπάνιες, προτείνεται η εστίαση σε πιο ουσιαστικά μέτρα, όπως:
- Η ενίσχυση της αμοιβόμενης μαθητείας.
- Η πρακτική άσκηση σε πραγματικές συνθήκες.
- Η συστηματική συνεργασία μεταξύ των ΕΠΑΛ, των σχολείων και των επιχειρήσεων.
Η κατάσταση περιπλέκεται από το γεγονός ότι, ενώ υπάρχουν διαθέσιμοι προϋπολογισμοί και σχεδιασμένα έργα, η έλλειψη επαρκούς ανθρώπινου δυναμικού θέτει σε κίνδυνο την υλοποίησή τους και τη μετατροπή τους σε τελικό αποτέλεσμα.
