Η ενεργειακή κρίση, ο νέος επταετής προϋπολογισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περίοδο 2028-2034 και η στήριξη προς την Ουκρανία αποτελούν τα κύρια θέματα της διήμερης Συνόδου Κορυφής που ξεκινά σήμερα στις Βρυξέλλες και ολοκληρώνεται την Παρασκευή 16 Οκτωβρίου. Στο επίκεντρο των συζητήσεων τίθεται η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας, υπό το πρίσμα των επιπτώσεων της κρίσης στη Μέση Ανατολή στις διεθνείς αγορές.
Ενεργειακή κρίση και μέτρα στήριξης
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες εξετάζουν άμεσα μέτρα για την ανακούφιση νοικοκυριών και επιχειρήσεων από τις υψηλές τιμές ενέργειας, καθώς και μακροπρόθεσμες στρατηγικές για τη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα. Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, με επιστολή του προς τους ηγέτες, ζήτησε ανάληψη άμεσης δράσης και παροχή κατευθύνσεων προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη λήψη στοχευμένων και προσωρινών μέτρων.
Στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων έχουν κατατεθεί διάφορες προτάσεις, η εφαρμογή των οποίων εξαρτάται από την επίτευξη συναίνεσης μεταξύ των κρατών-μελών. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
- Η επιβολή φόρου στα έκτακτα κέρδη των ενεργειακών εταιρειών (windfall tax), πρόταση που υποστηρίζεται από τη Γερμανία, την Ιταλία, την Ισπανία, την Πολωνία, την Αυστρία και την Πορτογαλία.
- Η παροχή μεγαλύτερων περιθωρίων δημοσιονομικής ευελιξίας, αίτημα που προωθούν η Ελλάδα και η Ιταλία για τη χρηματοδότηση των μέτρων στήριξης.
- Φορολογικές παρεμβάσεις, όπως η μείωση του ΦΠΑ και των ειδικών φόρων κατανάλωσης.
- Προσωρινές αλλαγές στο Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS), τις οποίες έχουν ζητήσει η Ιταλία και η Τσεχία.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αν και εμφανίζεται επιφυλακτική όσον αφορά την επιβολή ενιαίου ευρωπαϊκού φόρου στα έκτακτα κέρδη, τονίζοντας τη δημοσιονομική σύνεση, συμφώνησε στη σύσταση ομάδας εργασίας για την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών. Παράλληλα, αναμένεται να προταθεί η παράταση του πλαισίου κρατικών ενισχύσεων για τις βιομηχανίες που πλήττονται από το ενεργειακό κόστος, η βελτίωση της αποδοτικότητας των διυλιστηρίων και η εθελοντική ομαδοποίηση της ενεργειακής ζήτησης. Επιπλέον, εξετάζεται η αναβολή κατά ένα έτος ορισμένων υποχρεώσεων από τον κανονισμό για το μεθάνιο, με στόχο τη διευκόλυνση των εισαγωγών φυσικού αερίου και πετρελαίου.
Διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό 2028-2034
Η συζήτηση για τον νέο επταετή προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης επικεντρώνεται στη συμβιβαστική πρόταση της Ιρλανδικής Προεδρίας, η οποία προβλέπει συνολικό προϋπολογισμό 1,622 τρισ. ευρώ σε σταθερές τιμές του 2025. Η πρόταση αυτή περιλαμβάνει περικοπές της τάξης του 8% (141 δισ. ευρώ) σε σχέση με την αρχική εισήγηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Οι θέσεις των κρατών-μελών παραμένουν διχασμένες:
- Οι λεγόμενες «φειδωλές» χώρες –Γερμανία, Σουηδία, Ολλανδία, Αυστρία, Φινλανδία και Δανία– ζητούν περαιτέρω περικοπές εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ, θεωρώντας το τρέχον ύψος του προϋπολογισμού υπερβολικό.
- Οι 17 χώρες της ομάδας «Φίλοι της Συνοχής», συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, της Ιταλίας και της Ισπανίας, τάσσονται υπέρ της διατήρησης των κονδυλίων για την Κοινή Αγροτική Πολιτική και την πολιτική συνοχής, κρίνοντάς τα απαραίτητα για τη γεωργία και την περιφερειακή ανάπτυξη.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει εκφράσει τη δυσαρέσκειά της για το ύψος των προτεινόμενων περικοπών, προειδοποιώντας ότι ενδέχεται να τεθούν σε κίνδυνο βασικές προτεραιότητες της Ένωσης.
