Τις θέσεις της για τη σχέση μεταξύ των μεγάλων έργων υποδομής και της αρχαιολογικής έρευνας διατύπωσε η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, κατά τη διάρκεια της ομιλίας της στο 9ο Συνέδριο Υποδομών και Μεταφορών – ITC 2026. Η υπουργός υποστήριξε ότι τα αρχαιολογικά ευρήματα συχνά εργαλειοποιούνται από πλευρές που επιδιώκουν την καθυστέρηση ή την ακύρωση έργων, επισημαίνοντας παράλληλα τα προβλήματα που προκύπτουν από ανεπαρκείς τεχνικές μελέτες κατά τον σχεδιασμό.
Εργαλειοποίηση αρχαιολογικών ευρημάτων
Σύμφωνα με την κυρία Μενδώνη, τα αρχαιότητες δεν αποτελούν από μόνες τους την αιτία των καθυστερήσεων. Όπως ανέφερε, οι αρχαιολογικοί χώροι χρησιμοποιούνται ενίοτε ως πρόσχημα λόγω επαγγελματικών αντιζηλιών ή ιδεολογικών αντιθέσεων. Ως χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της πρακτικής ανέφερε το Μετρό Θεσσαλονίκης, καθώς και την υπόθεση του αεροδρομίου στο Καστέλι, όπου το εύρημα στον λόφο Παπούρα προκάλεσε αντίστοιχες συζητήσεις.
Η υπουργός στάθηκε ιδιαίτερα στην περίπτωση του σταθμού Βενιζέλου στο Μετρό Θεσσαλονίκης. Υποστήριξε ότι ήδη από το 2004, κατά τη συζήτηση στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο για τη χωροθέτηση του μετρό, το υπουργείο γνώριζε την πιθανότητα εντοπισμού αρχαιοτήτων στην περιοχή. Εκτίμησε δε ότι μια διαφορετική διαχείριση του αρχαιολογικού ορίζοντα θα μπορούσε να είχε περιορίσει τα προβλήματα στους σταθμούς Αγίας Σοφίας και Βενιζέλου. Παράλληλα, άσκησε κριτική στη μελέτη που είχε εγκριθεί το 2017 για τον σταθμό Βενιζέλου, χαρακτηρίζοντάς την «ανεδαφική» και επισημαίνοντας ότι οι μελέτες ήταν ανυπόγραφες και στερούνταν του συνόλου των αναγκαίων τεχνικών στοιχείων.
Συνεργασία και σχεδιασμός
Η υπουργός Πολιτισμού τόνισε ότι το υπουργείο της λειτουργεί πλέον με στόχο την επίλυση προβλημάτων που προκύπτουν από κακούς σχεδιασμούς, ενώ σημείωσε ότι η σχέση μεταξύ μηχανικών, κατασκευαστών και της αρχαιολογικής υπηρεσίας έχει βελτιωθεί σε σχέση με τις προηγούμενες δεκαετίες. Όπως ανέφερε, η έγκαιρη συμμετοχή του υπουργείου Πολιτισμού στον αρχικό σχεδιασμό των έργων είναι καθοριστική, καθώς οι αρχαιολογικές υπηρεσίες διαθέτουν γνώση για τις πιθανές περιοχές όπου εντοπίζονται αρχαιότητες.
Κατά την ίδια, η έγκαιρη γνώση των αρχαιολογικών δεδομένων επιτρέπει έναν καλύτερο προγραμματισμό και περιορίζει τις εκπλήξεις κατά τη διάρκεια της κατασκευής. Ωστόσο, η κυρία Μενδώνη αναγνώρισε ότι η αρχαιολογική έρευνα εμπεριέχει πάντα το στοιχείο του απρόβλεπτου, καθώς σε πολλές περιπτώσεις ενδέχεται να αποκαλυφθούν περισσότερες αρχαιότητες από όσες είχαν αρχικά εκτιμηθεί.
